Trong quá trình đồng hành cùng nhiều chị em trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, bác sĩ Hải nhận thấy rằng câu hỏi “ăn gì để tăng dự trữ buồng trứng?” luôn là một trong những băn khoăn phổ biến nhất. Nhiều người tin rằng chế độ ăn uống lành mạnh có thể giúp cải thiện số lượng và chất lượng nang noãn, từ đó nâng cao khả năng sinh sản. Tuy nhiên, vấn đề liệu có thể thực sự tăng dự trữ buồng trứng bằng ăn uống hay không vẫn còn nhiều tranh luận và cần được hiểu dựa trên bằng chứng khoa học rõ ràng.
Trong bài viết này, cùng Bác sĩ Hải phân tích sâu các yếu tố ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng, những thực phẩm có thể hỗ trợ gián tiếp, và cách chăm sóc sức khỏe sinh sản một cách phù hợp và thực tế nhất.
Dự trữ buồng trứng là gì?
Dự trữ buồng trứng đề cập đến tổng số lượng và chất lượng của các nang noãn còn tồn tại trong buồng trứng của người phụ nữ. Đây là một chỉ số quan trọng phản ánh khả năng sinh sản tự nhiên hoặc khả năng thành công của các biện pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Thông thường, dự trữ buồng trứng cao sẽ cần thiết hơn đối với những phụ nữ mong muốn có con trong tương lai dài hoặc đang gặp vấn đề về sinh lý, tuổi tác cũng ảnh hưởng lớn đến chỉ số này.
Khi tuổi tác càng cao, số lượng cũng như chất lượng của nang noãn trong buồng trứng đều có xu hướng suy giảm rõ rệt. Điều này làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên cũng như hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Do đó, việc giữ gìn và duy trì dự trữ buồng trứng là điều đúng đắn để nâng cao khả năng sinh con, không chỉ dựa vào y học mà còn có thể hỗ trợ qua chế độ ăn uống phù hợp.
AMH và số lượng nang noãn nguyên thủy
Chỉ số AMH (Anti-Müllerian Hormone) là một trong những dấu hiệu quan trọng đo lường dự trữ buồng trứng. Được tiết ra bởi các tế bào trong các nang nhỏ, AMH cho biết số lượng nang noãn còn lại trong buồng trứng của người phụ nữ. Nhiều bác sĩ sử dụng chỉ số này để dự đoán khả năng sinh sản hoặc xác định độ tuổi sinh học của buồng trứng. Ngoài ra, số lượng nang noãn nguyên thủy còn phản ánh rõ ràng về tình trạng dự trữ buồng trứng, giúp đánh giá mức độ mất cân bằng hoặc suy giảm.
Dự trữ giảm theo tuổi
Suy giảm dự trữ buồng trứng theo tuổi là quy luật tự nhiên của sinh học phụ nữ. Với mỗi năm trôi qua, số lượng nang noãn nguyên thủy trong buồng trứng sẽ giảm đi rõ rệt, đồng thời chất lượng của chúng cũng ngày càng suy yếu. Hiện tượng này bắt đầu từ độ tuổi 30, và sau 35 tuổi, tốc độ suy giảm thường diễn ra nhanh hơn, khiến khả năng sinh sản tự nhiên của phụ nữ giảm đi rõ rệt.
Xem thêm: Suy buồng trứng sớm trước 35 tuổi: nguyên nhân, dấu hiệu và hướng xử lý
Ăn uống có tăng dự trữ buồng trứng không?
Nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng, chế độ ăn không thể làm tăng số lượng nang noãn đã tồn tại, đặc biệt khi tuổi tác đã cao. Tuy nhiên, thông qua các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, chúng ta có thể giúp cải thiện môi trường xung quanh noãn, từ đó nâng cao khả năng giữ gìn chất lượng của chúng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngày nay, khi mà tuổi sinh đẻ của phụ nữ ngày càng muộn và áp lực cuộc sống càng gia tăng.
Không tăng số lượng nang
Dù có nhiều tranh luận về khả năng tăng dự trữ buồng trứng bằng ăn uống, phần lớn nghiên cứu “Ovarian reserve and reproductive aging” – Human Reproduction Update đều đồng tình rằng, chế độ ăn không thể tác động trực tiếp đến số lượng nang noãn đã có trong buồng trứng. Số lượng này chủ yếu phụ thuộc vào yếu tố di truyền và tuổi tác. Do đó, những hy vọng về việc ăn uống có thể làm tăng số lượng nang noãn là không hợp lý dựa trên các kết quả khoa học hiện có. Quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng theo tuổi là tự nhiên và khó có thể đảo ngược hoàn toàn.
Tuy nhiên, không có nghĩa là chúng ta không có cách hỗ trợ hoặc giảm thiểu tổn thương cho buồng trứng. Thay vì tập trung vào việc tăng số lượng nang, cách tiếp cận hợp lý hơn là nâng cao chất lượng của từng nang còn lại, hạn chế những tác nhân gây tổn thương hoặc làm suy yếu chức năng của buồng trứng. Chế độ ăn uống là một phần trong chiến lược này, giúp giảm thiểu các yếu tố gây tổn hại và duy trì trạng thái tốt nhất có thể của buồng trứng trong điều kiện tự nhiên.
Nhưng có thể cải thiện chất lượng noãn và làm chậm suy giảm
Mặc dù không thể tăng dự trữ buồng trứng theo nghĩa đen, nhưng chế độ ăn uống phù hợp có thể giúp cải thiện chất lượng noãn, qua đó nâng cao khả năng thụ thai và làm chậm quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng tự nhiên. Chất lượng noãn là yếu tố then chốt quyết định sự thành công trong quá trình thụ tinh, đặc biệt khi tuổi tác đã bắt đầu có dấu hiệu suy giảm.
Các hoạt chất trong thực phẩm như omega-3, polyphenol, vitamin D, E hay CoQ10 đã chứng minh khả năng hỗ trợ tế bào noãn, bảo vệ DNA, chống oxy hóa và nâng cao năng lượng cho các tế bào của buồng trứng. Những lợi ích này rất cần thiết trong hành trình duy trì sức khỏe sinh sản, nhất là trong bối cảnh các yếu tố liên quan đến ô nhiễm, căng thẳng, lối sống ít vận động càng làm tăng nguy cơ tổn thương cho buồng trứng. Vì vậy, việc lựa chọn thực phẩm phù hợp để cung cấp những dưỡng chất này là cách tốt nhất để làm chậm quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng một cách tự nhiên và có kiểm soát.
Xem thêm: Dấu hiệu rụng trứng chất lượng kém: nhận biết sớm để cải thiện kịp thời
Thực phẩm hỗ trợ dự trữ buồng trứng
Các nhóm thực phẩm như omega-3, polyphenol, vitamin D, E hay CoQ10 đều có vai trò riêng biệt trong việc hỗ trợ chức năng buồng trứng và tế bào sinh sản. Tùy theo thể trạng, nhu cầu và khả năng hấp thu, chị em có thể thiết kế chế độ ăn phù hợp để tối ưu hóa lợi ích của các dưỡng chất này. Đồng thời, việc kết hợp thực phẩm lành mạnh, cân đối, hạn chế các yếu tố gây hại như thuốc lá, rượu bia, thuốc kích thích cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn dự trữ buồng trứng.
Omega-3: cá béo, hạt chia
Omega-3 là axit béo không no thiết yếu, có vai trò quan trọng trong việc chống viêm, bảo vệ tế bào và duy trì cấu trúc của màng tế bào. Trong y học, omega-3 được khuyến cáo là tốt cho sức khỏe tim mạch, não bộ, và đặc biệt, trong sức khỏe sinh sản phụ nữ. Các nguồn thực phẩm giàu omega-3 như cá béo (cá hồi, cá thu, cá ngừ) hay hạt chia chứa lượng lớn axit béo này, giúp giảm tác dụng của các yếu tố gây oxy hóa và kích thích quá trình phục hồi các tế bào buồng trứng.
Trong nghiên cứu “Omega-3 fatty acids improve ovarian function and reduce inflammation” về tăng dự trữ buồng trứng bằng ăn uống, omega-3 còn thể hiện khả năng làm giảm viêm, cân bằng hormone và cải thiện chức năng của cơ quan sinh sản phụ nữ. Thêm vào đó, omega-3 còn giúp cải thiện lưu thông máu, cung cấp dưỡng chất cần thiết tới các cơ quan sinh sản và giảm thiểu tổn thương do các gốc tự do gây ra. Sử dụng hạt chia hoặc cá béo trong chế độ ăn hàng ngày còn mang lại lợi ích toàn diện cho sức khỏe, tạo điều kiện tốt nhất cho buồng trứng hoạt động hiệu quả hơn.
Polyphenol: berry, trà xanh
Polyphenol là hợp chất có khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ các tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, nguyên nhân chính gây lão hóa và suy giảm chức năng tế bào. Các nguồn thực phẩm giàu polyphenol như berry (dâu tây, việt quất, mâm xôi), trà xanh, cà phê, sô cô la đen đã được chứng minh có lợi trong việc hỗ trợ sức khỏe sinh sản bằng cách giảm viêm, cân bằng hormone và bảo vệ tế bào noãn khỏi tổn thương.
Trong hành trình tăng dự trữ buồng trứng, các thực phẩm này giúp cải thiện môi trường trong buồng trứng, nâng cao khả năng giữ gìn chất lượng noãn và hạn chế các tác nhân gây lão hóa. Hơn nữa, các polyphenol còn có khả năng kích thích quá trình trao đổi chất, giúp tế bào hoạt động hiệu quả hơn trong việc duy trì chức năng sinh sản. Bổ sung thực phẩm giàu polyphenol vào chế độ ăn không chỉ mang lại lợi ích sinh sản mà còn góp phần cải thiện sức khỏe toàn diện cho chị em phụ nữ.
Xem thêm: Progesterone thấp có gây sảy thai không? Bác sĩ Hải giải đáp
CoQ10 – hỗ trợ năng lượng ty thể
Coenzyme Q10 (CoQ10) là một dưỡng chất tự nhiên có trong các tế bào, đặc biệt là trong ty thể – nơi sinh ra năng lượng cho hoạt động của tế bào. Trong chăm sóc sinh sản, CoQ10 được xem là chất hỗ trợ mạnh mẽ trong việc duy trì năng lượng, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào noãn khỏi tổn thương do stress oxy hóa gây ra. Nghiên cứu “Coenzyme Q10 supplementation improves ovarian response and mitochondrial function” đã chứng minh rằng, bổ sung CoQ10 giúp làm tăng chất lượng noãn, giảm thiểu tổn thương DNA và làm chậm quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng.
Trong quá trình tăng dự trữ buồng trứng bằng ăn uống, các thực phẩm giàu CoQ10 như thịt bò, cá hồi, các loại hạt và viên bổ sung có thể giúp phụ nữ duy trì năng lượng cho buồng trứng cũng như hỗ trợ quá trình sinh sản một cách tự nhiên. Ngoài ra, vitamin D, E cũng góp phần nâng cao khả năng chống oxy hóa, chống lão hóa và duy trì các chức năng sinh học quan trọng của buồng trứng. Sự bổ sung these dưỡng chất có thể thích hợp trong chế độ chăm sóc sức khỏe sinh sản lâu dài.
Vitamin D, E
Vitamin D và E đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch, cân bằng hormone và bảo vệ tế bào trong cơ thể. Đặc biệt, vitamin D còn liên quan mật thiết đến khả năng sinh sản, thúc đẩy quá trình phát triển và trưởng thành của nang noãn, cũng như giúp duy trì hoạt động bình thường của buồng trứng. Thiếu hụt vitamin D đã được liên hệ với các vấn đề về rụng trứng, vô sinh và các rối loạn nội tiết.
Vitamin E, với khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp làm giảm thiểu tổn thương của gốc tự do, từ đó duy trì chất lượng noãn và tránh lão hóa sớm của buồng trứng. Các thực phẩm giàu vitamin D bao gồm cá béo, lòng đỏ trứng, sữa và thực phẩm bổ sung, trong khi đó, vitamin E có thể tìm thấy trong các loại hạt, dầu thực vật, trái cây và rau xanh. Hai loại vitamin này khi được bổ sung đúng cách giúp tăng cường sức khỏe sinh sản, giúp phụ nữ duy trì dự trữ buồng trứng tốt hơn qua thời gian.
Tham gia: “Sống Khỏe Trẻ Lâu cùng Bác sĩ Hải”: Cộng đồng lan tỏa giá trị sống khỏe và sẻ chia
Qua những chia sẻ trên, bác sĩ Hải hy vọng bạn đã có cái nhìn rõ ràng và thực tế hơn về vấn đề tăng dự trữ buồng trứng bằng ăn uống. Việc hiểu đúng cơ chế, lựa chọn lối sống phù hợp và chăm sóc sức khỏe sinh sản một cách khoa học sẽ giúp chị em chủ động hơn trong hành trình gìn giữ và tối ưu khả năng sinh sản của mình. Nếu bạn đang gặp khó khăn hoặc cần đánh giá cụ thể về dự trữ buồng trứng, hãy thăm khám sớm để được hỗ trợ kịp thời và chính xác.
